{"id":104,"date":"2024-04-01T13:08:14","date_gmt":"2024-04-01T11:08:14","guid":{"rendered":"http:\/\/podbiegunem.pl\/?post_type=portfolio&p=104"},"modified":"2024-04-20T17:27:42","modified_gmt":"2024-04-20T15:27:42","slug":"arktyka-pol-zartem-pol-serio","status":"publish","type":"portfolio","link":"https:\/\/podbiegunem.pl\/en\/portfolio\/arktyka-pol-zartem-pol-serio\/","title":{"rendered":"Arktyka p\u00f3\u0142 \u017cartem, p\u00f3\u0142 serio"},"content":{"rendered":"\n

\u00a0\u00a0\u00a0 Ju\u017c w szkole podstawowej na lekcjach geografii uczniowie dowiaduj\u0105 si\u0119 co tak naprawd\u0119 kryje si\u0119 pod tajemniczym poj\u0119ciem Arktyka<\/em>. W starszych klasach poruszane s\u0105 tematy dotycz\u0105ce obszar\u00f3w oko\u0142obiegunowych. Pami\u0119tam bardzo dok\u0142adnie moje zdziwienie, kiedy dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce nied\u017awiedzie polarne wyst\u0119puj\u0105 tylko na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej, natomiast pingwiny na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej i w ich naturalnym \u015brodowisku raczej s\u0105 ma\u0142e szanse, \u017ce oba gatunki si\u0119 spotkaj\u0105. Postanowi\u0142am troch\u0119 poszpera\u0107 w ksi\u0105\u017ckach i poszuka\u0107 konkretnej definicji regionu Arktyka<\/em>. Nie jest to jednak takie oczywiste, gdy\u017c nie ma uniwersalnej granicy wyznaczaj\u0105cej terytorium Arktyki. Za kryterium mo\u017cemy przyj\u0105\u0107 klimat, po\u0142o\u017cenie geograficzne czy chocia\u017cby d\u0142ugo\u015b\u0107 dnia i nocy. Zacznijmy jednak od pocz\u0105tku. Nazwa Arktyka<\/em> pochodzi od greckiego s\u0142owa Arktos,<\/em> co dos\u0142ownie oznacza nied\u017awiedzia, a tego jak wiadomo naj\u0142atwiej jest wypatrze\u0107 na dalekiej p\u00f3\u0142nocy. Encyklopedia PWN podaje: Arktyka to region wok\u00f3\u0142 p\u00f3\u0142nocnego bieguna geogr. w strefie polarnej i subpolarnej obejmuj\u0105cy prawie w ca\u0142o\u015bci O. Arktyczny z wyspami oraz p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Eurazji i Ameryki P\u00f3\u0142nocnej [1]<\/a><\/em>. W podr\u0119czniku do geografii dla klasy \u00f3smej szko\u0142y podstawowej \u201ePlaneta Nowa\u201d czytamy: Obszary wok\u00f3\u0142 bieguna p\u00f3\u0142nocnego nazywamy Arktyk\u0105. Obejmuj\u0105 one Ocean Arktyczny, po\u0142o\u017cone na nim wyspy oraz p\u00f3\u0142nocne kra\u0144ce trzech kontynent\u00f3w: Europy, Azji i Ameryki P\u00f3\u0142nocnej [2]<\/a>. <\/em>Obie definicje s\u0105 bardzo podobne, jednak tak przedstawiony obszar nie wyznacza jednoznacznie granicy Arktyki a tylko jej orientacyjny zakres. Szukam zatem dalej. W ksi\u0105\u017cce po\u015bwi\u0119conej zmianom klimatycznym \u201ePocz\u0105tek ko\u0144ca?\u201d autorzy podaj\u0105 nast\u0119puj\u0105c\u0105 definicj\u0119: …najcz\u0119\u015bciej Arktyk\u0105 nazywa si\u0119 obszar, wewn\u0105trz kt\u00f3rego \u015brednia temperatura lipca nie przekracza na poziomie morza +10\u00b0C<\/em> [3]<\/a>. Izoterma letnia +10\u00b0C cz\u0119sto pokrywa si\u0119 z lini\u0105 drzew [4]<\/a>. Innymi s\u0142owy na Arktyce trudno si\u0119 doszuka\u0107 drzew, chocia\u017c zaczynaj\u0105 one si\u0119 powoli pojawia\u0107. Tak okre\u015blona granica Arktyki oczywi\u015bcie b\u0119dzie si\u0119 zmienia\u0107 na przestrzeni lat. Bior\u0105c pod uwag\u0119 ocieplaj\u0105cy si\u0119 klimat mo\u017cna wysun\u0105\u0107 wniosek, \u017ce Arktyka si\u0119 kurczy i to ca\u0142kiem szybko. Aby unikn\u0105\u0107 problem\u00f3w z niedok\u0142adnym, b\u0105d\u017a przesuwaj\u0105cym si\u0119 obszarem Arktyki, za jego granice umownie przyjmuje si\u0119 r\u00f3wnole\u017cnik 66\u00b033\u2019N, kt\u00f3ry nazywany jest ko\u0142em podbiegunowym p\u00f3\u0142nocnym. Szeroko\u015b\u0107 geograficzna kr\u0119gu polarnego nie jest przypadkowym wyborem. To w\u0142a\u015bnie tam mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 zjawisko zwane dniem i noc\u0105 polarn\u0105. Zwi\u0105zane jest to z obrotem Ziemi wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi oraz coroczn\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0105 naszej planety dooko\u0142a S\u0142o\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n

    Do mnie jednak najbardziej przem\u00f3wi\u0142a \u201edefinicja\u201d zas\u0142yszana podczas spotkania ze znajomymi w czerwcowy upalny wiecz\u00f3r. S\u0142oneczna pogoda sprzyja\u0142a rozmowom o egzotycznych podr\u00f3\u017cach. Wszystkim udzieli\u0142 si\u0119 wakacyjny nastr\u00f3j, po czym pad\u0142o pytanie kto, gdzie wybiera si\u0119 na urlop w tym roku. I na moje kr\u00f3tkie:<\/p>\n\n\n\n

– Jad\u0119 na Arktyk\u0119.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Us\u0142ysza\u0142am.<\/p>\n\n\n\n

– Na Arktyk\u0119? Tak daleko na p\u00f3\u0142noc? Przecie\u017c tam jest zimno! A no i jeszcze te nied\u017awiedzie. Koniecznie uwa\u017caj na nied\u017awiedzie!<\/em><\/p>\n\n\n\n

I praktycznie rzecz bior\u0105c to wszystko co musimy wiedzie\u0107 o Arktyce: jest to region p\u00f3\u0142nocny, jest tam zimno, a kr\u00f3tki przekaz: Koniecznie uwa\u017caj na nied\u017awiedzie<\/em> pod\u015bwiadomie nam sugeruje, kto tak naprawd\u0119 rz\u0105dzi na Arktyce i do kogo nale\u017cy lodowe kr\u00f3lestwo.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> Wielka encyklopedia PWN, redaktor naczelny Jan Wojnowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001-2005<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> Planeta Nowa, Podr\u0119cznik geografii dla klasy \u00f3smej szko\u0142y podstawowej, Tomasz Rachwa\u0142, Dawid Szczypi\u0144ski, Wydawnictwo Nowa Era Sp. z o. o. 2021,<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a> Poczatek ko\u0144ca? Rozmowy o lodzie i zmianie klimatu, Julita Ma\u0144czak, Dr Jakub Ma\u0142ecki, Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2021<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a> The Biology of Polar Regions, David N. Thomas, G.E. Fogg, publisher: Oxford University Press, 2008<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0\u00a0\u00a0 Ju\u017c w szkole podstawowej na lekcjach geografii uczniowie dowiaduj\u0105 si\u0119 co tak naprawd\u0119 kryje si\u0119 pod tajemniczym poj\u0119ciem Arktyka. W starszych klasach poruszane s\u0105 tematy dotycz\u0105ce obszar\u00f3w oko\u0142obiegunowych. Pami\u0119tam bardzo dok\u0142adnie moje zdziwienie, kiedy dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce nied\u017awiedzie polarne wyst\u0119puj\u0105 tylko na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej, natomiast pingwiny na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej i w ich naturalnym \u015brodowisku […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":105,"menu_order":0,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"_vp_format_video_url":"","_vp_image_focal_point":[],"footnotes":""},"portfolio_category":[],"portfolio_tag":[],"class_list":["post-104","portfolio","type-portfolio","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"en","enabled_languages":["pl","en"],"languages":{"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"en":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/podbiegunem.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio\/104","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/podbiegunem.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio"}],"about":[{"href":"https:\/\/podbiegunem.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/portfolio"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podbiegunem.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/podbiegunem.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio\/104\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":188,"href":"https:\/\/podbiegunem.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio\/104\/revisions\/188"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podbiegunem.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/podbiegunem.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"portfolio_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/podbiegunem.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio_category?post=104"},{"taxonomy":"portfolio_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/podbiegunem.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/portfolio_tag?post=104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}